Het krachtigste AI-model van het moment was na een paar dagen weg. En toen?

Zaterdagochtend.

Ik had één ding op mijn lijst: verder met het automatiseren van onze marketing-communicatieflow. En dat wilde ik doen met het beste gereedschap dat er op dat moment was, Fable 5.
Sinds een paar dagen kon iedereen ermee werken: het krachtigste AI-model van dit moment, net uitgebracht. Taken waar je normaal een halve dag mee bezig bent, rondt het af in een paar minuten. De hele week stond het internet er vol mee. Mensen draaiden het dag en nacht door. Het voelde als een sprong vooruit.

Dus ik open mijn laptop, stel mijn vraag, en krijg een melding. “Fable 5 is niet langer beschikbaar.” Geen storing. De avond ervoor had de Amerikaanse overheid ingegrepen en het model offline laten halen. Amper drie dagen na de lancering, zomaar van de markt.

Even ter context, voor wie dit niet volgt. Claude is een AI-assistent zoals ChatGPT, gemaakt door het bedrijf Anthropic. Fable 5 was hun nieuwste en krachtigste publieke versie. Daarnaast was er een nog zwaardere variant, Mythos 5, die alleen beschikbaar was voor een select clubje partners. Beide komen uit hetzelfde onderliggende systeem. Fable 5 had extra veiligheidsmaatregelen, zodat het publiek ermee kon werken. En precies die twee modellen werden eruit getrokken.

Niet “te krachtig”, maar iets anders

Het makkelijke verhaal is: het model was te krachtig en dus een risico voor de nationale veiligheid. Dat is de samenvatting die je overal leest. De werkelijkheid is net iets anders, en die is voor een ondernemer eigenlijk interessanter.
De Amerikaanse overheid stuurde een exportcontrole-richtlijn. Toegang tot Fable 5 en Mythos 5 moest worden afgesneden voor alle buitenlandse personen, binnen én buiten de Verenigde Staten. Omdat dat ook de eigen buitenlandse medewerkers van Anthropic raakt, was er maar één manier om eraan te voldoen: het model voor iederéén uitzetten. Wereldwijd. Binnen een paar uur.

Het ene moment werkt half de wereld ermee. Het volgende moment grijpt een overheid in en is het voor iedereen weg.
Nu val ik heus niet stil. Ik schakel terug naar een ouder model en kan verder. Alle andere modellen bleven gewoon draaien. Maar daar zit precies het punt.

Het gaat niet meer alleen over de output

Tot nu toe ging het bij AI-risico vooral over de uitkomst. Klopt het wat het model zegt? Lekt er geen data? Is het uitlegbaar? Belangrijke vragen, en wij houden ons er dagelijks mee bezig.
Maar deze week kwam er een vraag bij waar bijna niemand op rekent: wie heeft eigenlijk de controle over de tools waar jouw werk op draait? De meeste bedrijven gebruiken AI via de servers van een paar grote partijen. Logisch, want die zijn uitstekend, en je hoeft zelf niets te beheren. Maar je geeft de controle uit handen. Verandert er iets aan de toegang, de prijs of de voorwaarden, dan sta jij erbij en kijk je ernaar.

In dit geval was het dus een overheidsbevel. Maar het had net zo goed een prijsverhoging kunnen zijn, een gewijzigde licentievoorwaarde, of een model dat stilletjes wordt uitgefaseerd. Als je bedrijfsproces dan vastzit aan dat ene model, heb je een probleem dat niets met techniek te maken heeft en alles met afhankelijkheid. Voor een MKB-bedrijf dat AI heeft ingebouwd in zijn offerteproces, zijn klantportaal of zijn planning, is dat geen theoretisch risico. Dat is je primaire proces dat ineens stilvalt om een reden waar je zelf geen invloed op hebt.

Wat wij hier anders in doen

Dit is precies waarom we bij Divtag AI niet als losse schil bovenop een proces plakken, maar inbouwen als onderdeel van het systeem, met de afhankelijkheid bewust zo klein mogelijk.

In de praktijk betekent dat een paar concrete dingen.

• We draaien veel lokaal. Niet alles kan of moet lokaal, maar waar het kan, houden we de verwerking dicht bij huis. Dat haalt een hele laag afhankelijkheid van externe partijen eruit, en het is meteen beter voor data en privacy.
• Bouwen we iets wel via een externe AI-dienst in, dan houden we rekening met het tokengebruik, en dus met de kosten. AI lijkt goedkoop tot je het op schaal draait en de rekening binnenkomt. Dat reken je vooraf door, niet achteraf.
• En we zorgen dat je modellen en versies kunt kiezen. Niet elk taakje heeft het zwaarste, duurste model nodig. Een lichtere of oudere versie doet vaak prima werk tegen een fractie van de kosten, en je zit niet vast aan één model dat morgen weg kan zijn. Verdwijnt er een, dan wissel je, in plaats van dat je proces omvalt.
• Daarboven staat het principe waar we niet vanaf wijken: de mens beslist. AI verlicht het werk, maar de uiteindelijke keuze ligt bij een mens. Dat is geen rem op vooruitgang, dat is wat het bruikbaar en betrouwbaar houdt in een bedrijfsproces.

Mijn zaterdagochtend zag er in eens anders uit. Vervelend, maar te overzien. De vraag die eronder ligt is groter: als je AI inbouwt in de processen waar je bedrijf op draait, hoeveel van die controle wil je dan uit handen geven?

Wil je sparren over hoe je AI inbouwt zonder jezelf vast te zetten aan één leverancier? Laat een bericht achter en we kijken samen waar het bij jou knelt.